Boekbespreking:
door A. Schotanus
De Bij
HONINGMAKER, MEESTERARCHITECT EN ROLMODEL
Bee Wilson
Bij het begin van haar boek schildert Bee Wilson het tafereel van onze verre voorouders die halsbrekende toeren moesten uithalen om aan de zo fel begeerde wilde honingraten te geraken. "Stel je een wereld voor" zo schrijft ze, waar het licht ‘s avonds verdween tot bij de zonsopgang van de volgende dag...een wereld waarin niets zoeter te smaken was dan een stuk rijp fruit...een wereld waarin het niet bestond om op een gezellige manier dronken te worden".
Bestond er werkelijk geen kaarslicht voor dat bijenwas daarvoor in gebruik kwam ? Zijn dadels niet zoeter dan een rijpe peer ? En...kende de primitieve mens werkelijk geen andere gegiste drank dan mede ? Wellicht wel, maar Bee Wilsons openingspassage werkt wel als een intrigerende invitatie om verder te lezen in deze ongemeende boeiende monografie over: De Bij, honingmaker, meesterarchitect en rolmodel op vele terreinen voor de mens.
Sinds de mens zeventienduizend jaar geleden zijn exploten bij de honingroof op de rotswanden schilderde, heeft hij de bij als één van de meest fascinerende wonderen van de natuur beschouwd: een sociaal, ijverig, fraai en angstaanjagend dier. Van China tot Scandinavië en van Afrika tot in Japan is de liefde voor de honing, het oudste zoet- en conserveermiddel, een constante factor in de geschiedenis van de mensheid. En overal waar bijen werden gehouden, heeft men in de loop der tijden tot op vandaag de dag, theorieën over het bijenvolk aangedragen. Bijenvolken zijn geïnterpreteerd als vingerwijzingen Gods, als voorbeeld of evenbeeld voor de mensenmaatschappij of andersom. Door de eeuwen heen hebben we hen de meest tegenstrijdige eigenschappen toegedicht: deugdzaamheid en wreedheid, kuisheid en losbandigheid, regelmaat en ordeloosheid. Bijen zouden feministisch zijn, maar ook juist patriarchaal. Ze werden gezien als burger, geleerde, moeder, arbeider of soldaat. In deze lichtvoetige cultuurgeschiedenis vertelt Bee Wilson wat de mens in de loop der tijden over de bij heeft willen geloven. Daarbij citeert ze filosofen, biologen, kunstenaars en schrijvers, imkers, meesterkoks en ecologen. Ze voert de lezer mee van de honingdelta van het Oude Egypte, naar de Tupelowouden in Florida en naar de befaamde uitgeverij met de toepasselijke naam: De Bezige Bij , in het bruisende Amsterdam van vandaag. Een bonte stoet van kleurrijke personages passeren de revue: van Alexander de Grote en Cleopatra, over Napoleon en Sherlock Holmes tot Tolstoi , Mohammed Ali en.... Maurice Maeterlinck. "De Bij" gaat over koninginnen en darren, over seks en politiek over bijenbaarden en bijenmystici, over leven en dood; maar bovenal gaat De Bij over onszelf. De lectuur van dit boek verheldert de geest, het verwarmt het gemoed en het stijft ons voornemen om voort te doen waarmee we al een poosje bezig waren: bijen houden en van bijen houden.

Bee (Beatrice) Wilson doceert politieke geschiedenis aan St-John's College in Cambridge. (UK). Ze is bovendien culinair journaliste en heeft een vaste columm in The Sunday Telegraph-magazine
Info: Oorspronkelijke titel: The Hive. The Story of the Honeybees and Us vertaler: Nico Groen uitgave: "De Bezige Bij"- Amsterdam - 2004 gebonden - 368 p. met zw/w-illustr ISBN 90 234 1561 2 NUR 694 prijs: ca. € 23
|